Bir dijital mağazada ürünlerin nasıl gruplandırıldığı, kullanıcıların aradıkları ürüne ulaşmasını doğrudan etkileyen temel unsurlardan biridir. Ürün sayısı arttıkça doğru kategori yapısının önemi de artar.
Ana kategoriler, alt kategoriler ve filtreler doğru şekilde kullanıldığında mağazadaki ürünlerin daha anlaşılır bir yapıda sunulması mümkün olur. Kullanıcılar farklı ürün grupları arasında daha rahat hareket edebilir ve ilgilendikleri özelliklere göre ürünleri inceleyebilir.
Kategori yapısı yalnızca mağaza içi düzen açısından da değerlendirilmemelidir. Kategori sayfalarının isimlendirilmesi, URL yapısı, açıklamaları ve birbirleriyle olan ilişkileri arama motorlarının mağaza yapısını anlamasına yardımcı olabilir.
Bu rehberde e-ticaret ürün kategorilerinin nasıl oluşturulabileceğini, ana kategori ile alt kategori arasındaki farkı, filtrelerin ne zaman kullanılabileceğini ve kategori yapısının SEO açısından nasıl değerlendirilebileceğini adım adım ele alıyoruz.
Ürün kategorisi mimarisi, bir dijital mağazadaki ürünlerin belirli bir hiyerarşi içerisinde gruplandırılmasıdır.
Bu yapı genel olarak üç temel unsurdan oluşabilir:
Ana kategori: En geniş ürün grubunu ifade eder.
Alt kategori: Ana kategori içerisindeki daha belirli ürün gruplarını ayırır.
Filtre: Ürünlerin renk, beden, marka, fiyat aralığı veya benzeri özelliklere göre incelenmesini sağlar.
Örneğin bir giyim mağazasında yapı şu şekilde olabilir:
Ana kategori: Kadın Giyim
Alt kategori: Elbise
Filtreler: Beden, renk, fiyat aralığı
Burada "Elbise" ayrı bir ürün grubunu ifade ederken "M beden" ürünün bir özelliğidir. Bu nedenle beden için yeni bir kategori oluşturmak yerine filtre kullanmak daha anlaşılır bir yapı sağlayabilir.
Dijital mağazaya giren bir kullanıcının karşısına çok sayıda ürün çıkabilir. Bu ürünlerin anlaşılır biçimde gruplandırılmaması, mağaza içerisinde gezinmeyi zorlaştırabilir.
Örneğin yüzlerce farklı ürünün yalnızca "Ürünler" başlığı altında gösterildiği bir mağazada kullanıcı, ilgilendiği ürüne ulaşmak için uzun bir listeyi incelemek zorunda kalabilir.
Aynı ürünler mantıklı kategoriler altında gruplandırıldığında ise kullanıcı önce ilgilendiği ana kategoriyi, ardından daha spesifik ürün grubunu seçebilir.
Doğru planlanmış bir kategori yapısı;
yardımcı olabilir.
Bu nedenle kategori yapısını yalnızca görsel bir menü düzenlemesi olarak değil, dijital mağazanın temel bilgi mimarisinin bir parçası olarak değerlendirmek daha doğru olur.
Kategori yapısını oluştururken ilk soru "Kaç kategori açmalıyım?" olmamalıdır.
Öncelikle kullanıcıların ürünleri nasıl arayabileceğini düşünmek gerekir.
Mağaza yöneticisinin kullandığı teknik veya şirket içi ürün gruplandırmaları, kullanıcıların kullandığı ifadelerle her zaman aynı olmayabilir.
Örneğin kullanıcılar "ayakkabı kategori 3" gibi dahili bir sınıflandırma yerine "kadın spor ayakkabı" veya "erkek koşu ayakkabısı" gibi günlük ifadeler kullanabilir.
Bu nedenle kategori isimleri belirlenirken şu noktalar değerlendirilebilir:
Kategori ağacını başlangıçta mümkün olduğunca anlaşılır tutmak, ürün sayısı arttığında yapının geliştirilmesini de kolaylaştırabilir.
Ana kategoriler, mağazanın en geniş ürün gruplarını temsil eder.
Örneğin farklı ürün gruplarına sahip bir dijital mağazada:
Kadın Giyim
Elbise
Tişört
Pantolon
Elektronik
Kulaklık
Şarj Cihazı
Telefon Aksesuarları
Ev ve Yaşam
Mutfak
Dekorasyon
Ev Tekstili
şeklinde bir yapı kullanılabilir.
Burada önemli olan, gereksiz yere çok fazla seviye oluşturmamaktır.
Örneğin:
Kadın Giyim > Elbise > Günlük Elbise > Yazlık Günlük Elbise > Kısa Kollu Yazlık Günlük Elbise
gibi çok derin bir yapı, bazı mağazalarda kullanıcıların gezinmesini zorlaştırabilir.
Bunun yerine gerçekten ayrı bir ürün grubunu temsil eden başlıkların alt kategori olarak kullanılması ve renk, beden, materyal gibi özelliklerin filtrelerle yönetilmesi değerlendirilebilir.
Kategori yapısında en sık karıştırılan konulardan biri alt kategori ve filtre ayrımıdır.
Basit şekilde ifade etmek gerekirse:
Alt kategori ürünün ne olduğunu, filtre ise ürünün hangi özelliğe sahip olduğunu belirtir.
Örneğin:
Elbise bir alt kategoridir.
Kırmızı bir renktir ve filtre olarak kullanılabilir.
M beden bir ürün özelliğidir ve filtre olarak kullanılabilir.
Pamuk materyal özelliğidir ve filtre olarak kullanılabilir.
Bu ayrım özellikle ürün sayısı arttığında önem kazanır. Her ürün özelliğini ayrı kategoriye dönüştürmek, mağazada birbirine benzeyen çok sayıda kategori sayfası oluşmasına neden olabilir.
Her dijital mağaza için geçerli tek bir ideal kategori sayısı yoktur.
Kategori sayısı;
göre belirlenmelidir.
Örneğin yalnızca belirli bir ürün grubuna odaklanan küçük bir mağaza birkaç ana kategoriyle anlaşılır bir yapı oluşturabilir. Çok farklı ürün gruplarının bulunduğu daha geniş bir katalogda ise ana kategorilerin altında alt kategoriler ve filtreler kullanmak gerekebilir.
Buradaki temel prensip şudur:
Kategori yapısı ürün sayısına değil, kullanıcının ürünleri anlamlı şekilde ayırabilme ihtiyacına göre oluşturulmalıdır.
Bu nedenle "50 üründe şu yapı, 200 üründe mutlaka bu yapı" gibi kesin eşikler kullanmak yerine mağazanın gerçek ürün yapısını değerlendirmek daha doğru olur.
Kategori isimleri kısa, açık ve kullanıcıların anlayabileceği ifadelerden oluşmalıdır.
İsimlendirme yapılırken şirket içi terminoloji yerine günlük kullanımda karşılığı bulunan ifadelerin tercih edilmesi faydalı olabilir.
Örneğin:
Daha anlaşılır: Erkek Spor Ayakkabı
Daha az anlaşılır: Erkek Footwear
veya:
Daha anlaşılır: Mutfak Gereçleri
Daha az anlaşılır: Home Category 04
Kategori ismi kullanıcıya o sayfada ne bulacağını mümkün olduğunca açık şekilde anlatmalıdır.
SEO açısından da kullanıcıların gerçekten kullandığı arama ifadelerini değerlendirmek faydalı olabilir. Ancak yalnızca anahtar kelime kullanmak amacıyla doğal olmayan veya gereğinden uzun kategori isimleri oluşturulmamalıdır.
Kategori sayfaları, dijital mağazanın arama motorları tarafından anlaşılmasına yardımcı olan önemli sayfalardan biridir.
Arama motorlarının ürünler arasındaki ilişkiyi anlayabilmesi için kategori yapısının mantıklı ve tutarlı olması önemlidir.
Kategori SEO'su planlanırken şu noktalar değerlendirilebilir:
Burada kategori açıklamalarının yalnızca belirli bir kelime sayısını doldurmak için hazırlanmaması önemlidir.
Kullanıcıya kategori hakkında gerçekten bilgi veren kısa ve özgün bir açıklama, yalnızca anahtar kelimelerin tekrarlandığı uzun bir metinden daha anlamlı olabilir.
Kategori URL'lerinin mümkün olduğunca kısa ve anlaşılır tutulması önerilir.
Örneğin:
Anlaşılır yapı:
/erkek-kosu-ayakkabisi
yerine:
/kategori?id=18492&type=product
gibi kullanıcı açısından anlam ifade etmeyen yapıların mümkün olduğunca tercih edilmemesi faydalı olabilir.
URL oluştururken aynı kategori için sürekli farklı adresler üretmemeye de dikkat edilmelidir. Kategori yapısı değiştirildiğinde eski URL'lerin nasıl yönetileceği SEO açısından ayrıca değerlendirilmelidir.
Bazı ürün grupları yılın belirli dönemlerinde daha fazla ilgi görebilir. Bu nedenle kalıcı kategori yapısına ek olarak dönemsel kategoriler oluşturmak değerlendirilebilir.
Örneğin:
gibi dönemsel gruplamalar kullanılabilir.
Ancak sezonluk kategorilerin ana kategori yapısını gereksiz yere karmaşık hale getirmemesine dikkat edilmelidir.
Aynı ürün hem kalıcı kategorisinde hem de uygun bir sezonluk seçkide gösterilebilir. Böylece ürünün temel sınıflandırması değiştirilmeden dönemsel bir ürün gruplaması oluşturulabilir.
Her durumda silmek en doğru yöntem olmayabilir.
Özellikle belirli aralıklarla tekrar kullanılacak sezonluk sayfaların tamamen silinmesi yerine, içerik ve SEO stratejisine göre geçici olarak menüden kaldırılması veya sonraki dönem için korunması değerlendirilebilir.
URL yapısında değişiklik yapılması gerekiyorsa mevcut sayfanın performansı ve yönlendirme ihtiyacı ayrıca incelenmelidir.
Kategori yapısı oluştururken bazı hatalar mağazanın zaman içerisinde gereğinden fazla karmaşık hale gelmesine neden olabilir.
Çok Fazla Ana Kategori Oluşturmak
Her ürün grubunu ana kategori haline getirmek menünün kalabalıklaşmasına neden olabilir. Birbiriyle ilişkili ürünleri uygun alt kategoriler altında toplamak daha anlaşılır olabilir.
Ürün Özelliklerini Kategori Olarak Kullanmak
Renk, beden veya materyal gibi özellikleri ayrı kategori yapmak yerine filtre olarak kullanmak çoğu durumda daha düzenli bir yapı sağlayabilir.
Çok Derin Bir Kategori Ağacı Oluşturmak
Kullanıcının bir ürüne ulaşmak için çok fazla kategori seviyesinden geçmesi gerekiyorsa yapının sadeleştirilmesi değerlendirilebilir.
Birbirine Çok Benzeyen Kategoriler Oluşturmak
"Kadın Ayakkabı", "Kadınlar İçin Ayakkabı" ve "Bayan Ayakkabı" gibi büyük ölçüde aynı ürünleri içeren birden fazla kategori oluşturmak hem kullanıcı deneyimini hem de içerik yönetimini zorlaştırabilir.
Kategori Yapısını Hiç Güncellememek
Ürün gamı zaman içerisinde değişebilir. Yeni ürün grupları eklenebilir veya bazı kategoriler işlevini kaybedebilir. Bu nedenle kategori ağacının belirli aralıklarla gözden geçirilmesi faydalı olabilir.
Mağazanolsun, dijital mağaza oluşturmak ve mağaza süreçlerini yönetmek isteyen kullanıcılar için hazır bir altyapı ve ekosistem sunar.
Hazır tedarikçi havuzundaki farklı ürün grupları arasından seçim yapan kullanıcılar, dijital mağazalarının ürün yapısını hedef kitlelerine ve oluşturmak istedikleri mağaza temasına göre planlayabilir.
Burada amaç mümkün olduğunca fazla ürünü aynı anda mağazaya eklemek değil, kullanıcıların kolay anlayabileceği bir ürün düzeni oluşturmaktır.
Örneğin belirli bir yaşam alanına, kullanım ihtiyacına veya ürün grubuna odaklanan mağazalarda kategoriler bu tema etrafında şekillendirilebilir.
Mağazanolsun'un sunduğu dijital mağaza altyapısı, ürün yönetimi, hazır tedarikçi ekosistemi ve eğitim içerikleri bu sürecin daha planlı yürütülmesini desteklemeyi amaçlar. Kullanılabilen özellikler ve yönetim seçenekleri tercih edilen hizmet kapsamına ve güncel platform özelliklerine göre değişebilir.
Yeni bir dijital mağaza oluştururken kategori planı şu sırayla hazırlanabilir:
Bu sıralama kesin bir teknik kural değildir. Mağazanın ürün yapısına ve kullanılan dijital altyapıya göre adımlar değişebilir.
E-ticarette ürün kategorileri yalnızca mağaza menüsünü düzenlemek için kullanılan başlıklar değildir. Ana kategoriler, alt kategoriler ve filtrelerden oluşan doğru bir yapı; ürünlerin daha anlaşılır sunulmasına ve kullanıcıların mağaza içerisinde daha rahat hareket etmesine yardımcı olabilir.
Kategori oluştururken mümkün olduğunca fazla başlık açmak yerine, ürünleri kullanıcıların anlayabileceği mantıklı gruplara ayırmak önemlidir.
Ana kategori ürün grubunun genel çerçevesini, alt kategori ürün türünü, filtre ise ürünün özelliklerini ifade etmelidir. Kategori isimlerinin doğal olması, URL yapısının anlaşılır hazırlanması ve gereksiz tekrar eden sayfalardan kaçınılması SEO açısından da dikkate alınması gereken unsurlar arasındadır.
Mağazanolsun gibi hazır dijital mağaza altyapıları kullanılırken de kategori yapısının hedef kitle ve ürün grupları doğrultusunda planlanması önemlidir. Hazır altyapı teknik sürecin bazı bölümlerini kolaylaştırabilir ancak mağazanın bilgi mimarisinin kullanıcı ihtiyaçlarına göre oluşturulması yine temel adımdır.
Kategori isimlerinin kısa, anlaşılır ve ürün grubunu açık şekilde ifade etmesi önerilir. Kullanıcıların günlük hayatta ve arama motorlarında kullandıkları ifadeler dikkate alınabilir ancak yalnızca SEO amacıyla doğal olmayan kategori isimleri oluşturulmamalıdır.
Ana kategori geniş bir ürün grubunu ifade ederken alt kategori bu grubun içerisindeki daha spesifik ürün türlerini ayırır. Örneğin "Kadın Giyim" ana kategori, "Elbise" ise alt kategori olabilir.
Bir ana kategori içerisinde birbirinden anlamlı şekilde ayrılan farklı ürün türleri bulunuyorsa alt kategori kullanılabilir. Bunun için belirli bir ürün sayısına ulaşılması zorunlu değildir; karar ürün çeşitliliğine ve kullanıcıların gezinme ihtiyacına göre verilmelidir.
Alt kategori genellikle ürün türünü, filtre ise ürünün özelliğini belirtir. Örneğin "Elbise" alt kategori; "Kırmızı", "M beden" veya "Pamuk" ise filtre olarak değerlendirilebilir.
Her mağaza için geçerli ideal bir kategori sayısı yoktur. Ürün çeşitliliği, hedef kitle ve mağaza yapısına göre ihtiyaç değişebilir. Temel amaç, kullanıcıların ürün gruplarını kolay anlayabileceği mümkün olduğunca sade bir yapı oluşturmaktır.
Kategori sayısının tek başına fazla olması SEO açısından otomatik olarak olumsuz bir durum anlamına gelmez. Ancak aynı veya çok benzer içerikleri barındıran, kullanıcıya ek değer sunmayan çok sayıda kategori sayfası oluşturmak mağaza yapısını ve SEO yönetimini zorlaştırabilir.
Her kategori için geçerli zorunlu bir kelime sayısı bulunmaz. Açıklamanın uzunluğundan çok kullanıcıya faydalı, özgün ve kategoriyle doğrudan ilgili olması önemlidir.
Her zaman değil. Düzenli olarak tekrar kullanılacak sezonluk kategorilerin tamamen silinmesi yerine menüden kaldırılması veya sonraki dönem için korunması değerlendirilebilir. URL değişiklikleri yapılırken SEO etkileri ayrıca incelenmelidir.
Bu durum kullanılan e-ticaret altyapısına bağlıdır. Günümüzde birçok hazır dijital mağaza çözümü kategori ve ürün yönetiminin kodlama bilgisi olmadan yapılabilmesini sağlayan araçlar sunmaktadır.
